Historia Zlotu

Historia Zlotu

Ogólnopolskie zloty przodowników turystyki kolarskiej

 

W 2020 r., świętując 70-lecie Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego,  będziemy uczestniczyć w 60 ogólnopolskim szkoleniowym zlocie przodowników turystyki kolarskiej. Jaka jest historia zlotów, kiedy się odbyło pierwsze spotkanie kadry kolarskiej, która impreza zgromadziła największą liczbę organizatorów turystyki dla amatorów jednośladów? Na te pytania postaramy się odpowiedzieć w niniejszej notatce.

Zlot, odbywający się tradycyjnie w maju bądź czerwcu w tygodniu z Bożym Ciałem, pomyślany był i jest jako impreza szkoleniowa. Uczestników rekrutowanych spośród turystów posiadających uprawnienia p.t.kol. zapraszano na tygodniową wędrówkę połączoną z noclegami pod namiotami. Dlaczego akurat w tygodniu zawierającym w swym zakresie ruchome święto? Z bardzo prozaicznej przyczyny. Gdy inicjowano ten wędrowny rajd rowerowy, tydzień roboczy miał sześć dni, pracowano od poniedziałku do soboty, urlopy były reglamentowane. Początkujący pracownik miał 10 dni urlopu rocznie, po kilku latach 2 tygodnie; miesięczny urlop pracownik uzyskiwał dopiero po 10 lat pracy. Jadąc na zlot, dzięki temu, że Boże Ciało jest dniem wolnym od pracy, czyli dniem świątecznym, zainteresowany brał tylko 5 dni urlopu wypoczynkowego.

Zloty miały charakter wędrowny. Każdego dnia pokonywano fragment trasy, rozstawiano namioty, uczestniczono w zajęciach szkoleniowych, wieczorem biesiadowano przy ognisku, po czym rankiem zwijano biwak i ruszano w dalszą drogę. Z biegiem lat zmieniała się nieco formuła imprezy. Stopniowo wprowadzano 2-3 bazy noclegowe, z których turyści wyruszali na wycieczki po okolicy, coraz chętniej część uczestników korzystała z noclegów pod dachem. Czy na taki stan rzeczy wpływała li tylko pogoda, czy może wiek dominującej grupy uczestników zlotu – trudno powiedzieć, jako że nie prowadzone w tej materii badań. Chociaż uprawnienia przodownickie posiada spora grupa młodzieży, na zloty jeżdżą z reguły osoby starsze. W czasie, gdy jest zlot, w szkołach i na uczelniach trwa nauka.

Zloty przodownickie są potrzebne i akceptowane przez środowisko. Z roku na rok wzrasta ilość uczestników; impreza ułatwia kontakty między członkami kadry programowej, pozwala na bieżąco śledzić trendy w turystyce kolarskiej, daje możliwość realizowania sukcesywnego szkolenia organizacyjnego. Przy okazji zlotów organizowane są kursy oraz przeprowadzane egzaminy eksternistyczne dla kandydatów na przodowników turystyki kolarskiej, odbywają się spotkania z członkami terenowych referatów weryfikacyjnych odznak turystyki kolarskiej, urządzane bywają wystawki zdjęć turystycznych i zbiorów kolekcjonerskich.

Pierwszy Zlot się odbył w 1961 r. Impreza stopniowo się rozrasta. Początkowo w zlotach uczestniczyło kilkunastu bądź kilkudziesięciu rowerzystów, a biuro zlotowe mieściło się w sakwach jadącego rowerem z wszystkimi uczestnikami komandora. Obecnie sekretariat urządzany jest w pomieszczeniach pod dachem, trudno bowiem, przy kilkuset uczestnikach, przewozić jednośladem duże ilości materiałów krajoznawczych i upominków wręczanych turystom. Najliczniejszą, jak dotąd imprezą, był 57 zlot w Świdnicy; uczestniczyło w nim 577 turystów. W jubileuszowym 50 zlocie p.t.kol. w Myszkowie udział wzięło 569 rowerzystów. Na Kaszubach w 2015 r. było 526 zlotowiczów.

Początkowo zlot trwał 3-4 dni, od 1971 r. impreza ma cykl tygodniowy. Zloty, mające charakter wędrówki, dostępne były dla amatorów noclegu pod namiotami.

W 1973 r. turyści wędrowali po Jurze. Dżdżysta aura była dokuczliwa, gdyż polna nawierzchnia jurajskich ścieżek w połączeniu z deszczówką tworzyła błoto, które nawarstwiając się na oponach blokowało koła ocierające się o wachlarze. W 1981 r. deszczowa pogoda ponownie była utrudnieniem dla rowerzystów. Padało co dwa dni, akurat wtedy, gdy zwijano biwak by przemieścić się do kolejnej bazy noclegowej. Jedna z pierwszych nocy zlotowych w 1994 r. była tak zimna, że turyści namiotowi porzucili swe śpiwory i przenocowali siedząc na schodach w pobliskim budynku. Druga część XXXIV zlotu na Sądecczyźnie, w Myślcu, była tak deszczowa, że do końca imprezy dotrwało kilkudziesięciu rowerzystów; był to 1997 r., rok późniejszej powodzi stulecia. Zlot w 2003 r. w gliwickich Czechowicach miał już skomputeryzowany, także w miasteczku zlotowym, sekretariat, znajdujące się w centrum miasta obozowisko w Siedlcach w 2007 r. miało całodobową, profesjonalną ochronę pola namiotowego. W trakcie 50 zlotu w 2010 r. na ślubnym kobiercu w myszkowskim USC stanęli Małgorzata Pleszyniak i Antoni Fudali z Gubina. Po ceremonii nowożeńcy wraz z udzielającym im ślubu burmistrzem Myszkowa Januszem Romaniukiem w asyście kilkuset rowerzystów udali się rowerami na stadion, gdzie odbyło się oficjalne otwarcie Zlotu.

Z czasem, być może z powodu zmiennej pogody, turyści coraz częściej wybierali noclegi pod dachem. W 2008 r. na imprezę zorganizowaną na Kaszubach zjechało 479 turystów kolarzy (w tym 284 p.t.kol.). Zdecydowana większość z nich wybrała nocleg pod dachem; na obozowisku w Wieżycy stanęło zaledwie 50 namiotów.

Do namiotowej tradycji powrócił Klub PTTK „M-2” w Myszkowie organizujący w 2010 r. jubileuszowy 50 zlot p.t.kol. W 9-dniowej imprezie uczestniczyło 569 turystów (w tym 360 z uprawnieniami p.t.kol.); nocleg pod dachem internatu wybrało 258 cyklistów, w 109 namiotach  zamieszkało 163 (pozostali skorzystali z kwater agroturystycznych bądź nocowali u krewnych i znajomych). W ramach wpisowego każdy uczestnik imprezy otrzymał profesjonalną koszulkę kolarską, a przodownicy dodatkowo książkę „Myszkowska szkoła turystyki rowerowej”.

Organizatorzy lokowali wszystkich uczestników z reguły w jednej bazie. Nie zawsze jednak to się udawało. Uczestnicy XLVI zlotu odbywającego się w 2006 r. w Cieszynie rozlokowani byli w trzech bazach; zlotowicze w 2009 r. w Niechorzu, w 2013 r. w Koszelówce, czy w 2018 r. w Boszkowie nocowali w położonych po sąsiedzku ośrodkach. Znacznie trudniejsze zadanie mieli organizatorzy zlotów w 2017 r. w Świdnicy czy w 2019 r. w Nysie, którzy liczną rzeszę rowerzystów musieli rozmieścić w wielu oddalonych od siebie ośrodkach. Na szczęście atmosfera zlotowa i atrakcje krajoznawcze niwelowały te niedogodności.

Komandorami zlotów mianowano działaczy o dużym doświadczeniu organizacyjnym;  niektórzy podejmowali się tego zadania parokrotnie (Henryk Ginter – Warszawa, Maria Mann – Poznań, Zbigniew Boroński – Bydgoszcz, Eugeniusz Musielak – Wrocław, Janusz Kunce – Łódź, Jerzy Winsze – Szczecin, Michał Raczyński – Nysa).

Gdy w 2000 roku organizatorzy XL Ogólnopolskiego zlotu przodowników turystyki kolarskiej PTTK w Toruniu podjęli próbę ustalenia najwierniejszych bywalców tej imprezy okazało się, że najczęstszym gościem była  Maria Mann – 39 zlotów, następnie Barbara Kaczmarek (Szczecin) i Stanisław Radomski (Gliwice) po 36 zlotów, Ryszard Mielnik (Katowice) – 35 zlotów oraz Roman Kościński (Warszawa) – 34 zloty.

Wśród wizytujących Zloty przodownickie oficjeli z pewnością najczęstszymi gośćmi  byli piastujący w przeszłości funkcję prezesa Zarządu Głównego PTTK Lech Drożdżyński oraz Andrzej Gordon.

Oprac. Marian Kotarski

 

Ogólnopolskie zloty przodowników turystyki kolarskiej PTTK w latach 1961-2019

Zlot  nr

Data Trasa/meta Komandor Uczestników
I 1-4 VI 1961 G. Świętokrzyskie Henryk Ginter 12
II 17-21 VI 1962 Sandomierz – Jędrzejów Henryk Ginter 59
III 1963 Woj. białostockie Henryk Ginter
IV 24-28 V 1964 Jura Krak-Częstochowska Jerzy Małecki
V 13-17 VI 1965 Miastko – Złotów
VI 6-9 VI 1966 Suwałki – Ełk 70
VII 1967 Roztocze 70
VIII 9-13 VI 1968 Bolesławiec – Kliczków 81
IX 5-8 VI 1969 Ziemia Cieszyńska Władysław Sosna 91
X 24-28 V 1970 Poznań – Chodzież Maria Mann 103
XI 6-12 VI 1971 Szczecin – Stargard Szcz. Stefan Kaczmarek 103
XII 28 V – 3 VI 1972 Inowrocław – Bydgoszcz Kazimierz Kałka 79
XIII 17-23 VI 1973 Bochnia – Korzkiew Aleksander Kulpa
XIV 8-15 VI 1974 Chodaków – Warszawa Roman Kościński 86
XV 24-31 V 1975 Kielecczyzna Jerzy Perczak 87
XVI 13-19 VI 1976 Trójmiasto i okolice Eugeniusz Jeziorowski 117
XVII 5-12 VI 1977 Pomorze Zach. Barbara Kaczmarek 121
XVIII 21-27 V 1978 Bolesławiec – Zgorzelec Longin Łukawski 156
XIX 11-17 VI 1979 Sądecczyzna Jan Gnat 228
XX 22-28 VI 1980 Kalisz – Ostrów Wlkp. Józef Talaga 288
XXI 14-20 VI 1981 woj. piotrkowskie Mirosław Delipacy
XXII 6-12 VI 1982 wokół Kielc Jerzy Perczak 203
XXIII 29 V – 4 VI 1983 Legnickie Pole – Głogów Jerzy P. Pietkiewicz 227
XXIV 18-23 VI 1984 Lębork – Łeba Czesław  Stach 242
XXV 2-8 VI 1985 Opole – Nysa Tadeusz Zerych 303
XXVI 25-31 V 1986 Ziemia Bydgoska Zbigniew Boroński 350
XXVII 14-20 VI 1987 Ziemia Łowicka Włodzimierz Balicki 353
XXVIII 29 V – 4 VI 1988 Września – Szreniawa Maria Mann 300
XXIX 22 – 27 V 1989 Sulistrowice Eugeniusz Musielak 335
XXX 9-16 VI 1990 bazy: Oświęcim, Szczyrk Andrzej Słota 264
XXXI 25 V – 1 VI 1991 Grudziądz – Kijaszkowo Waldemar Wieczorkowski 197
XXXII 15-20 VI 1992 Jagniątków Eugeniusz Musielak 250
XXXIII 5-12 VI 1993 Charzykowy Andrzej Beger 297
XXXIV 28 V – 4 VI 1994 Ziemia łódzka Janusz Kunce 250
XXXV 10-17 VI 1995 Ziemia leszczyńska Tadeusz Krzyżanowski 241
XXXVI 1-8 VI 1996 Łochowice k. Krosna Odrz. Bogusław Rusiewicz 265
XXXVII 24 V – 1 VI 1997 Sądecczyzna Janusz Kunce 282
XXXVIII 6-14 VI 1998 Borowiany (Śląsk) Jerzy Lech 240
XXXIX 29 V – 5 VI 1999 Lubin na Wyspie Wolin Jerzy Winsze 217
XL 17-23 VI 2000 Toruń, potem Bachotek Marek Kiełbasiński 298
XLI 10-16 VI 2001 Piła Płotki (Wielkopolska) Zbigniew Boroński 296
XLII 25 V – 1 VI 2002 Sielpia Wielka Waldemar Kowalski 307
XLIII 14-21 VI 2003 Gliwice Czechowice Andrzej Czapla 349
XLIV 5-13 VI 2004 2 bazy: Strzeszynek, potem Sieraków (Wielkopolska) Wojciech Malinowski 315
XLV 20-28 V 2005 Sulęcin Sławomir Słonik 329
XLVI 10-17 VI 2006 Cieszyn Zbigniew Pawlik 349
XLVII 2-9 VI 2007 Siedlce Jarosław Głowacki 340
XLVIII 17-24 V 2008 Kaszuby (Wieżyca,  potem Władysławowo) Jerzy Formella 479
XLIX 6-13 VI 2009 Niechorze Jerzy Winsze 452
L 29 V – 6 VI 2010 Myszków Marian Kotarski 569
LI 18-25 VI 2011 Bartkowa nad Jeziorem Rożnowskim Michał Raczyński 444
LII 2-9 VI 2012 Cesarka k. Strykowa Bogdan Krupiński 490
LIII 25 V – 2 VI 2013 Koszelówka k. Płocka Bernard Milewski 490
LIV 14 – 21 VI 2014 Podlesice k. Zawiercia Joanna Kuta 368
LV 30 V – 6 VI 2015 Sominy k. Bytowa Janusz Wojewski 526
LVI 21-29 V 2016 Supraśl Dariusz Kużelewski 512
LVII 10-17 VI 2017 Świdnica Tadeusz Niedzielski 577
LVIII 26 V – 2 VI Boszkowo Tadeusz Krzyżanowski 521
LIX 15-22 VI 2019 Nysa Michał Raczyński 508